توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه
توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه
توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه، یکی از رایج ترین روش های قانونی است که زوجه برای وصول مهریه خود در شرایط عدم پرداخت از سوی زوج می تواند پیگیری کند. این فرایند شامل مراحل حقوقی و اجرایی مشخصی است که آگاهی از آن ها برای هر دو طرف دعوا ضروری است و از طریق مراجع قضایی یا اداره ثبت اسناد رسمی انجام می پذیرد.
مهریه، به عنوان یکی از مهم ترین حقوق مالی زوجه در عقد نکاح، در نظام حقوقی ایران از جایگاه ویژه ای برخوردار است. این حق مالی، با وقوع عقد نکاح بر ذمه زوج مستقر می شود و در صورت عندالمطالبه بودن، زن می تواند هر زمان که اراده کند، آن را مطالبه نماید. در مواردی که زوج از پرداخت مهریه خودداری ورزد یا توانایی مالی برای پرداخت یکجای آن را نداشته باشد، قانون به زوجه این امکان را می دهد که برای استیفای حقوق خود، اقدام به توقیف اموال منقول یا غیرمنقول همسرش کند. در این میان، خودرو به عنوان یکی از اموال منقول و ارزشمند، اغلب هدف درخواست توقیف فیزیکی قرار می گیرد.
اهمیت موضوع توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه فراتر از یک دعوای مالی ساده است. برای زوجه، این امر می تواند تنها راهکار عملی برای دسترسی به حق قانونی اش باشد، به ویژه زمانی که سایر دارایی های زوج قابل دسترس نبوده یا ناکافی باشند. از سوی دیگر، برای زوج، آگاهی از شرایط، حقوق، و مستثنیات دین می تواند از تضییع حقوق و تحمیل زیان های ناخواسته جلوگیری کند. وکلای دادگستری و مشاوران حقوقی نیز برای راهنمایی مراجعین خود، نیازمند اطلاعات جامع و به روز در این زمینه هستند.
توقیف فیزیکی خودرو با توقیف سند یا پلاک خودرو تفاوت های اساسی دارد. در توقیف سند یا پلاک، صرفاً امکان نقل و انتقال رسمی خودرو محدود می شود، اما خودرو همچنان در اختیار زوج باقی می ماند. اما در توقیف فیزیکی، خودرو از دسترس زوج خارج شده و به پارکینگ منتقل می شود تا مقدمات فروش یا تعیین تکلیف نهایی آن فراهم گردد. این تفاوت، توقیف فیزیکی را به ابزاری قوی تر و مؤثرتر در جهت وصول مهریه تبدیل می کند.
در این مقاله، به تفصیل به مبانی حقوقی توقیف خودرو برای مهریه، تشریح روش های اجرایی از طریق دادگاه و اداره ثبت، جزئیات مهمی نظیر مدت زمان، هزینه ها، شرایط توقیف خودروهای در رهن و مستثنیات دین، و همچنین چالش هایی مانند فرار از توقیف و نحوه رفع توقیف خواهیم پرداخت. هدف نهایی این راهنما، ارائه یک نقشه راه کامل و کاربردی برای تمامی ذینفعان در این فرآیند حقوقی پیچیده است تا با آگاهی کامل، بهترین تصمیمات را اتخاذ نمایند.
مبانی حقوقی توقیف خودرو برای مهریه
توقیف خودرو برای مهریه، ریشه در قوانین و مقررات مدنی و اجرایی کشور دارد. آشنایی با این مبانی حقوقی برای درک صحیح فرآیند و چالش های پیش رو الزامی است.
مهریه و توقیف اموال در قانون
مهریه، مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به محض وقوع عقد، ملک زن می شود و او می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید. در صورت عدم پرداخت، قانونگذار راهکارهای اجرایی را برای زوجه پیش بینی کرده است. اصلی ترین قوانین مربوط به توقیف اموال برای مهریه عبارتند از:
- قانون مدنی: مواد مرتبط با مهریه و حقوق زوجین.
- قانون اجرای احکام مدنی: این قانون چارچوب کلی توقیف و اجرای احکام مالی را تعیین می کند و مواد ۸۷ تا ۱۰۰ آن به توقیف اموال منقول می پردازد. خودرو به عنوان یک مال منقول، مشمول این مواد می شود.
- قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی: این قانون به تفصیل به چگونگی اجرای احکام مالی، از جمله مهریه، و همچنین مفهوم مستثنیات دین می پردازد.
بر اساس این قوانین، اموال منقول و غیرمنقول محکوم علیه (زوج) در صورت مطالبه محکوم له (زوجه)، قابل توقیف و فروش برای پرداخت دین هستند، مگر اینکه جزء مستثنیات دین محسوب شوند.
شفاف سازی در مورد قانون جدید توقیف خودرو برای مهریه
عنوان قانون جدید توقیف خودرو برای مهریه غالباً در میان مردم مطرح می شود و ممکن است ابهاماتی را به وجود آورد. لازم به ذکر است که تاکنون قانون جدید و مستقلی تحت این عنوان به تصویب نرسیده است. آنچه که بعضاً به عنوان قانون جدید از آن یاد می شود، بیشتر به تغییرات در رویه های قضایی و تفاسیر نوین از قوانین موجود، به ویژه در خصوص مستثنیات دین و نحوه برخورد با اعسار از پرداخت مهریه، بازمی گردد. دیوان عالی کشور و بخشنامه های قوه قضائیه، در طول زمان، رهنمودهایی را صادر کرده اند که به تبیین و یکپارچه سازی رویه ها کمک می کنند.
باید تأکید کرد که اصول کلی توقیف اموال و پرداخت مهریه بدون تغییر ماهوی باقی مانده اند، اما نحوه اعمال و تشخیص مصادیق مستثنیات دین، به طور خاص برای خودرو، دستخوش تعدیلاتی در رویه قضایی شده است.
این تعدیلات عمدتاً با هدف حمایت از حداقل های معیشتی زوج و خانواده وی، در راستای اصل ۲۰ قانون اساسی (حمایت از فرد) و با لحاظ شرایط اقتصادی و اجتماعی، صورت پذیرفته است. بنابراین، اگرچه عبارت قانون جدید به معنای مصوبه قانونی تازه نیست، اما باید به این تغییرات رویه ای توجه داشت.
نقش خودرو در وصول مهریه
خودرو به عنوان یک مال منقول و با ارزش، نقش مهمی در فرآیند وصول مهریه ایفا می کند. سرعت در نقل و انتقال، سهولت پنهان سازی (نسبت به املاک) و از سوی دیگر، قابلیت شناسایی نسبی از طریق سامانه های دولتی، آن را به گزینه ای مطلوب برای توقیف تبدیل کرده است. زوجه می تواند با معرفی مشخصات دقیق خودرو (شامل پلاک، مدل و رنگ) به مراجع صالح، درخواست توقیف آن را مطرح کند. در صورت توقیف و فروش خودرو، حاصل از آن برای پرداخت مهریه به زوجه پرداخت خواهد شد.
روش ها و مراحل توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه
برای توقیف فیزیکی خودرو جهت وصول مهریه، دو مسیر اصلی وجود دارد: از طریق اداره اجرای ثبت اسناد رسمی و از طریق دادگاه خانواده. انتخاب هر یک از این روش ها به شرایط پرونده، نوع سند ازدواج، و وجود یا عدم وجود اختلاف بین زوجین بستگی دارد.
روش اول: توقیف از طریق اداره اجرای ثبت اسناد رسمی
این روش به دلیل سرعت نسبی و عدم نیاز به طرح دعوا در دادگاه، معمولاً گزینه اول زوجه برای مطالبه مهریه است.
چه زمانی این روش مناسب است؟
- زمانی که سند ازدواج رسمی باشد و مهریه نیز به صورت «عندالمطالبه» تعیین شده باشد.
- در صورتی که زوج نسبت به مهریه اقرار داشته و اختلافی در میزان آن وجود نداشته باشد.
- وقتی زوجه اطلاعات کافی از اموال زوج، از جمله مشخصات دقیق خودرو، در اختیار دارد.
مدارک مورد نیاز
- اصل و کپی سند ازدواج رسمی.
- کپی شناسنامه و کارت ملی زوجه.
- درخواست صدور اجراییه برای مهریه.
- اطلاعات کامل خودرو (شامل شماره پلاک، مدل، رنگ، سال ساخت و شماره موتور و شاسی، در صورت امکان).
- معرفی آدرس محل سکونت زوج.
مراحل گام به گام
- مراجعه به دفتر اسناد رسمی (یا اجرای ثبت) و ثبت درخواست صدور اجراییه: زوجه باید با در دست داشتن مدارک لازم، به دفتر اسناد رسمی که عقد نکاح در آن ثبت شده یا مستقیماً به اداره اجرای ثبت اسناد رسمی مراجعه و درخواست صدور اجراییه برای مهریه را تقدیم کند.
- ابلاغ اجراییه به زوج: پس از صدور اجراییه، مراتب به زوج ابلاغ می شود و او یک مهلت ۱۰ روزه دارد تا نسبت به پرداخت مهریه یا معرفی مال برای پرداخت آن اقدام کند. ابلاغ از طریق سامانه ثنا صورت می گیرد.
- درخواست توقیف (معرفی خودرو به اجرای ثبت): اگر زوج در مهلت ۱۰ روزه اقدامی نکرد، زوجه می تواند با مراجعه به اداره اجرای ثبت، درخواست توقیف خودرو را ارائه دهد. در این مرحله، باید مشخصات دقیق خودرو به اجرای ثبت معرفی شود.
- هماهنگی با پلیس راهور و صدور دستور توقیف فیزیکی: اجرای ثبت پس از بررسی درخواست و احراز شرایط، نامه ای به پلیس راهور ناجا صادر می کند و دستور توقیف فیزیکی خودرو را به آن ها ابلاغ می نماید.
- اقدام پلیس راهور برای توقیف و انتقال خودرو به پارکینگ: پلیس راهور بر اساس دستور صادره، اقدامات لازم را برای یافتن و توقیف فیزیکی خودرو انجام می دهد و پس از توقیف، آن را به یکی از پارکینگ های مورد تأیید نیروی انتظامی منتقل می کند.
مزایا و معایب این روش
- مزایا: سرعت بیشتر نسبت به مسیر قضایی، عدم نیاز به طرح دعوای پیچیده در دادگاه، هزینه های اولیه کمتر.
- معایب: تنها برای مهریه عندالمطالبه و سند رسمی ازدواج کاربرد دارد، در صورت اختلاف بر سر مهریه یا وجود مستثنیات دین، ممکن است نیاز به ارجاع به دادگاه پیدا کند.
روش دوم: توقیف از طریق دادگاه خانواده
این روش در مواردی که مسیر ثبت ممکن نباشد یا پیچیدگی های خاصی وجود داشته باشد، مورد استفاده قرار می گیرد.
چه زمانی این روش مناسب است؟
- زمانی که مهریه به صورت «عندالاستطاعه» تعیین شده باشد و اثبات توانایی مالی زوج نیاز به رسیدگی قضایی داشته باشد.
- در مواردی که سند ازدواج غیررسمی باشد.
- اگر زوج نسبت به مهریه اختلاف داشته باشد یا ادعای مستثنیات دین مطرح کند.
- در صورتی که زوجه قصد مطالبه همزمان سایر حقوق زناشویی (مانند نفقه یا اجرت المثل) را نیز داشته باشد.
مدارک مورد نیاز
- اصل و کپی سند ازدواج.
- کپی شناسنامه و کارت ملی زوجه.
- دادخواست مطالبه مهریه.
- دادخواست تامین خواسته (برای توقیف اموال قبل از صدور حکم نهایی).
- اطلاعات کامل خودرو (شامل شماره پلاک، مدل، رنگ و …).
- مدارک اثبات کننده توانایی مالی زوج (در مهریه عندالاستطاعه).
مراحل گام به گام
- مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی و ثبت دادخواست: زوجه باید با مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست مطالبه مهریه را به همراه درخواست تامین خواسته ثبت کند. در درخواست تامین خواسته، باید به صراحت از دادگاه خواسته شود که دستور توقیف خودرو صادر گردد.
- رسیدگی دادگاه و صدور دستور تامین خواسته: دادگاه پس از بررسی دادخواست و احراز فوریت، دستور تامین خواسته را صادر می کند. این دستور می تواند شامل توقیف پلاک یا سند خودرو باشد تا زوج نتواند آن را منتقل کند. این دستور معمولاً قبل از شروع رسیدگی به اصل دعوای مهریه صادر می شود.
- صدور حکم نهایی مهریه: پس از طی مراحل دادرسی و در صورت اثبات حقانیت زوجه، دادگاه حکم نهایی مبنی بر محکومیت زوج به پرداخت مهریه را صادر می کند.
- درخواست اجراییه از دادگاه: پس از قطعی شدن حکم مهریه، زوجه می تواند از طریق اجرای احکام دادگستری، درخواست صدور اجراییه کند.
- ابلاغ اجراییه و مهلت ۱۰ روزه به زوج: اجراییه به زوج ابلاغ می شود و او مانند روش ثبت، ۱۰ روز مهلت دارد تا مهریه را پرداخت یا ترتیبات قانونی را پیگیری کند.
- درخواست توقیف فیزیکی از اجرای احکام دادگستری: در صورت عدم اقدام زوج در مهلت مقرر، زوجه می تواند با معرفی خودرو به اجرای احکام دادگستری، درخواست توقیف فیزیکی آن را مطرح کند.
- هماهنگی با پلیس راهور و توقیف و انتقال خودرو به پارکینگ: اجرای احکام دادگستری نیز مانند اجرای ثبت، با پلیس راهور هماهنگی کرده و دستور توقیف و انتقال فیزیکی خودرو به پارکینگ را صادر می کند.
مزایا و معایب این روش
- مزایا: قابل استفاده برای تمامی انواع مهریه (عندالمطالبه و عندالاستطاعه)، امکان رسیدگی به اختلافات و ادعاهای مستثنیات دین، قوی تر بودن پشتوانه قضایی.
- معایب: فرآیند طولانی تر به دلیل نیاز به طی مراحل دادرسی، هزینه های دادرسی بالاتر.
جزئیات مهم در فرآیند توقیف فیزیکی خودرو
فرآیند توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه، شامل جزئیات حقوقی و عملیاتی متعددی است که آگاهی از آن ها برای مدیریت بهینه پرونده ضروری است. در این بخش به مهم ترین این جزئیات می پردازیم.
مدت زمان لازم برای توقیف فیزیکی خودرو
یکی از پرسش های کلیدی برای متقاضیان توقیف، مدت زمان لازم برای تکمیل این فرآیند است. پاسخ به این سوال قطعی نیست و به عوامل متعددی بستگی دارد:
- مسیر اقدام (ثبت یا دادگاه): همانطور که پیش تر اشاره شد، مسیر اجرای ثبت معمولاً سریع تر است زیرا نیاز به رسیدگی طولانی در دادگاه ندارد. در مسیر قضایی، مراحل دادرسی و تجدیدنظر ممکن است ماه ها به طول انجامد.
- همکاری زوج: اگر زوج پس از ابلاغ اجراییه، به سرعت نسبت به پرداخت یا تعیین تکلیف مهریه اقدام کند، فرآیند توقیف متوقف یا منتفی می شود.
- مکان خودرو و سرعت عمل مراجع: شناسایی و یافتن خودرو، به خصوص اگر زوج قصد پنهان کردن آن را داشته باشد، زمان بر است. سرعت عمل پلیس راهور در توقیف و انتقال نیز مؤثر است.
- مهلت ۱۰ روزه قانونی: در هر دو مسیر (ثبت و دادگاه)، پس از صدور اجراییه، زوج ۱۰ روز مهلت دارد تا بدهی را پرداخت کند. پس از این مهلت است که اقدامات اجرایی برای توقیف فیزیکی آغاز می شود.
بنابراین، از زمان ثبت درخواست توقیف تا انتقال خودرو به پارکینگ، این فرآیند می تواند از چند روز (در صورت همکاری و دسترسی آسان به خودرو) تا چندین هفته یا حتی بیشتر به طول انجامد.
هزینه های توقیف خودرو برای مهریه
پیگیری پرونده توقیف خودرو برای مهریه، مستلزم پرداخت هزینه هایی است که زوجه (خواهان) باید آن ها را مدنظر قرار دهد. این هزینه ها در مراحل مختلف و بسته به مسیر انتخابی متفاوت است:
- هزینه های دادرسی و ثبت دادخواست (در مسیر قضایی): شامل هزینه ثبت دادخواست مطالبه مهریه و دادخواست تامین خواسته که بر اساس تعرفه های قانونی محاسبه می شود.
- هزینه حق الاجرا (در اجرای ثبت): در مسیر اجرای ثبت، حق الاجرا معادل نیم عشر (۵ درصد) از مبلغ مهریه مطالبه شده است که بخشی از آن در ابتدا و مابقی پس از وصول کامل مهریه پرداخت می شود.
- هزینه های کارشناسی خودرو: در صورتی که نیاز به ارزیابی و تعیین قیمت پایه خودرو باشد (به خصوص قبل از مزایده)، دادگاه یا اجرای ثبت، کارشناس رسمی دادگستری را معرفی می کند و هزینه کارشناسی بر عهده متقاضی (زوجه) است.
- هزینه های پارکینگ و نگهداری: پس از توقیف فیزیکی و انتقال به پارکینگ، هزینه های نگهداری روزانه خودرو به وجود می آید که معمولاً تا زمان تعیین تکلیف نهایی، بر عهده صاحب خودرو است یا از محل فروش آن کسر می شود.
- هزینه های مزایده و نقل و انتقال: اگر خودرو به مزایده گذاشته شود، هزینه های آگهی مزایده، حق الوکاله اجرایی و هزینه های نقل و انتقال سند به خریدار، از محل فروش خودرو کسر می گردد.
جدول تفصیلی هزینه های احتمالی توقیف خودرو برای مهریه
| ردیف | نوع هزینه | توضیحات | مسیر |
|---|---|---|---|
| ۱ | هزینه دادرسی / ثبت دادخواست | بر اساس تعرفه قوه قضائیه، برای دادخواست مطالبه مهریه و تامین خواسته | دادگاه |
| ۲ | حق الاجرا | نیم عشر (۵ درصد) از مبلغ مهریه (بخشی ابتدا، مابقی پس از وصول) | اجرای ثبت |
| ۳ | هزینه کارشناسی خودرو | تعیین ارزش خودرو توسط کارشناس رسمی دادگستری قبل از مزایده | هر دو مسیر (بیشتر در مزایده) |
| ۴ | هزینه های پارکینگ و نگهداری | هزینه روزانه نگهداری خودرو در پارکینگ توقیفی | هر دو مسیر |
| ۵ | هزینه های مزایده | آگهی مزایده، حق الوکاله اجرایی و سایر هزینه های مرتبط با فروش | هر دو مسیر (در صورت مزایده) |
| ۶ | هزینه استعلام و ابلاغ | هزینه های اداری برای استعلام مالکیت و ابلاغ اوراق قضایی | هر دو مسیر |
توقیف خودروهای در رهن خودروسازی یا بانک
توقیف خودروهایی که در رهن شرکت های خودروسازی یا بانک ها هستند، شرایط خاص خود را دارد. در بسیاری از موارد خرید اقساطی خودرو، سند مالکیت آن تا پایان پرداخت اقساط در رهن فروشنده یا موسسه مالی باقی می ماند. در چنین حالتی، زوجه نمی تواند کل خودرو را توقیف کند، بلکه صرفاً می تواند به میزان اقساط پرداخت شده توسط زوج، بر روی خودرو توقیف بگذارد.
به این معنا که اگر زوج بخشی از اقساط را پرداخت کرده باشد، زوجه می تواند به میزان آن بخش پرداخت شده، درخواست توقیف کند. در صورت فروش خودرو، ابتدا طلب مرتهن (شرکت خودروسازی یا بانک) پرداخت می شود و مابقی آن، در صورت کفایت، به زوجه تعلق می گیرد. تشخیص این میزان و چگونگی اقدام، نیازمند دقت حقوقی و احتمالاً کارشناسی است.
مستثنیات دین و خودرو
«مستثنیات دین» اموالی هستند که بر اساس قانون، حتی در صورت وجود دین، نمی توان آن ها را توقیف کرد. هدف از این قاعده، حفظ حداقل های معیشتی و کرامت انسانی بدهکار است. بر اساس ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، خودرو در حالت کلی جزو مستثنیات دین محسوب نمی شود، اما اگر شرایطی وجود داشته باشد، ممکن است خودرو نیز از توقیف معاف گردد.
شرایطی که خودرو مستثنی دین محسوب می شود:
- وسیله امرار معاش: اگر خودرو تنها وسیله کسب درآمد و امرار معاش زوج باشد (مانند راننده تاکسی، وانت بار و…).
- ضروری برای زندگی: در مواردی که خودرو تنها وسیله ضروری برای زندگی شخصی زوج و خانواده اش باشد و فاقد وسیله نقلیه عمومی مناسب دیگری برای رفت و آمد باشند.
بار اثبات این موضوع بر عهده زوج است. یعنی زوج باید با ارائه مدارک و شواهد کافی به دادگاه یا اجرای ثبت، اثبات کند که خودروی مورد توقیف، جزو مستثنیات دین اوست. این مدارک می تواند شامل پروانه کسب، گواهی اشتغال به کار، فیش حقوقی، و هر دلیل دیگری باشد که نشان دهنده استفاده ضروری از خودرو برای زندگی یا کار است. اگر زوج، خودروهای متعددی داشته باشد، ادعای مستثنیات دین برای خودروی دوم یا بیشتر پذیرفته نیست.
مزایده خودرو توقیف شده
در صورتی که زوج پس از توقیف فیزیکی خودرو، همچنان از پرداخت مهریه خودداری کند و یا اعسار او پذیرفته نشود، خودرو به دستور مرجع قضایی یا اجرای ثبت به مزایده گذاشته می شود تا از محل فروش آن، مهریه زوجه پرداخت گردد.
مراحل مزایده:
- کارشناسی: ابتدا خودرو توسط کارشناس رسمی دادگستری ارزیابی شده و قیمت پایه آن مشخص می گردد.
- آگهی مزایده: آگهی مزایده در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار یا سامانه های قانونی (مانند سامانه تدارکات الکترونیکی دولت) منتشر می شود. در آگهی، مشخصات خودرو، قیمت پایه، زمان و مکان مزایده و شرایط شرکت در آن درج می گردد.
- برگزاری مزایده: در تاریخ و ساعت مقرر، جلسه مزایده با حضور نمایندگان قانونی برگزار می شود. متقاضیان با پرداخت سپرده مشخص، در مزایده شرکت می کنند و بالاترین پیشنهاد، به عنوان برنده مزایده اعلام می شود.
- پرداخت و انتقال: برنده مزایده باید مبلغ پیشنهادی خود را در مهلت قانونی پرداخت کند. پس از پرداخت کامل، سند انتقال خودرو به نام خریدار جدید تنظیم می شود.
- تصفیه حساب: پول حاصل از فروش خودرو، پس از کسر هزینه های اجرایی، کارشناسی، پارکینگ و …، برای پرداخت مهریه به زوجه تحویل داده می شود.
در صورتی که در مزایده اول خریداری برای خودرو پیدا نشود، ممکن است مزایده با قیمت پایه پایین تر، برای نوبت های بعدی تکرار شود. همچنین، اگر پس از چندین نوبت مزایده همچنان خریداری وجود نداشته باشد، زوجه می تواند درخواست تملک خودرو را به میزان مهریه خود مطرح کند و خودرو را به نام خود انتقال دهد.
چالش ها و نکات حقوقی ویژه
فرآیند توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه می تواند با چالش ها و مسائل حقوقی پیچیده ای همراه باشد که آگاهی از آن ها برای مواجهه صحیح با پرونده ضروری است.
فرار از توقیف خودرو برای مهریه
برخی از زوج ها با هدف جلوگیری از توقیف خودرو و پرداخت مهریه، اقدام به فرار از دین می کنند. این اقدامات می تواند شامل موارد زیر باشد:
- انتقال صوری مالکیت: زوج ممکن است قبل از صدور اجراییه یا حتی پس از آن، خودرو را به صورت صوری و با هدف فرار از پرداخت دین، به نام نزدیکان یا افراد مورد اعتماد خود منتقل کند.
- پنهان کردن خودرو: مخفی کردن خودرو در مکانی نامعلوم تا مراجع قانونی نتوانند آن را شناسایی و توقیف کنند.
- فروش واقعی با هدف فرار از دین: گاهی زوج خودرو را به صورت واقعی می فروشد اما با هدف فرار از دین و نپرداختن مهریه.
قانون برای مقابله با این اقدامات تمهیداتی را پیش بینی کرده است. اگر زوجه بتواند با ارائه مستندات، اثبات کند که انتقال مالکیت خودرو صوری بوده یا به قصد فرار از دین انجام شده است، دادگاه می تواند آن معامله را ابطال کند. برای اثبات این موضوع، مواردی چون زمان انتقال (نزدیکی به زمان مطالبه مهریه)، رابطه بین فروشنده و خریدار، عدم پرداخت ثمن واقعی معامله و شهادت شهود می تواند مؤثر باشد. لازم به ذکر است که بار اثبات صوری بودن معامله بر عهده زوجه است.
هرگونه اقدام به انتقال مال با علم به وجود دین و با هدف فرار از پرداخت آن، علاوه بر ابطال معامله، می تواند موجب مسئولیت کیفری برای زوج و هر فرد دیگری که در این فرار از دین مشارکت داشته باشد، گردد.
اقدام فوری زوجه در ثبت دادخواست مطالبه مهریه و درخواست تامین خواسته، می تواند تا حد زیادی از وقوع اینگونه اقدامات پیشگیرانه توسط زوج جلوگیری کند.
استعلام توقیف خودرو
برای افرادی که نگران توقیف خودروی خود هستند یا قصد خرید خودرویی را دارند، استعلام وضعیت توقیف آن از اهمیت بالایی برخوردار است. روش های استعلام شامل موارد زیر است:
- پلیس ۱۰+ (دفاتر خدمات الکترونیک انتظامی): با مراجعه به این دفاتر و ارائه مدارک شناسایی، می توان وضعیت توقیف یا عدم توقیف خودرو را استعلام کرد.
- سامانه راهور ناجا: در برخی موارد، امکان استعلام وضعیت پلاک و خلافی خودرو از طریق وب سایت یا اپلیکیشن پلیس راهور وجود دارد که می تواند اطلاعاتی در مورد توقیف پلاک نیز ارائه دهد.
- سامانه ثنا: برای افرادی که درگیر پرونده های قضایی هستند، سامانه ثنا (ثبت نام الکترونیک قضایی) مهم ترین ابزار برای پیگیری وضعیت پرونده و دریافت ابلاغیه هاست. تمامی دستورات توقیف صادر شده از مراجع قضایی، از طریق این سامانه به زوج ابلاغ می گردد.
آگاهی به موقع از توقیف خودرو، به زوج این امکان را می دهد که در مهلت قانونی (۱۰ روز) نسبت به رفع توقیف یا تعیین تکلیف مهریه اقدام کند.
شرایط رفع توقیف خودرو
رفع توقیف خودروی توقیف شده برای مهریه، در شرایط مختلفی امکان پذیر است:
- پرداخت کامل مهریه: اصلی ترین راهکار برای رفع توقیف، پرداخت کامل مبلغ مهریه به زوجه است.
- جلب رضایت زوجه: در صورتی که زوجه به هر دلیلی (مثلاً توافق بر سر میزان کمتر از مهریه اصلی) رضایت دهد، می تواند درخواست رفع توقیف را به مرجع صادرکننده دستور توقیف ارائه کند.
- پذیرش اعسار زوج و تقسیط مهریه: اگر زوج بتواند در دادگاه ثابت کند که توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد و دادگاه نیز اعسار او را بایید و مهریه را تقسیط کند، معمولاً با قرار دادن تضمین مناسب (مانند چک یا سفته)، از خودرو رفع توقیف می شود.
- اثبات مستثنیات دین بودن خودرو: همانطور که پیش تر توضیح داده شد، اگر زوج بتواند اثبات کند که خودرو جزو مستثنیات دین او (مثلاً تنها وسیله امرار معاش) است، دادگاه یا اجرای ثبت حکم به رفع توقیف آن می دهد.
پس از احراز هر یک از شرایط فوق، مرجع صادرکننده دستور توقیف (اجرای ثبت یا اجرای احکام دادگستری)، دستور رفع توقیف را صادر می کند. زوج باید با در دست داشتن این دستور، به پارکینگ محل نگهداری خودرو مراجعه کرده و پس از پرداخت هزینه های پارکینگ و سایر بدهی های مرتبط (خلافی، عوارض و …)، خودروی خود را تحویل بگیرد.
امکان توقیف مجدد خودرو برای مهریه
بسیاری از افراد این سوال را دارند که آیا پس از رفع توقیف خودرو، امکان توقیف مجدد آن وجود دارد؟ پاسخ مثبت است. تا زمانی که کل مهریه پرداخت نشده باشد یا زوجه رضایت قطعی و محضری خود را اعلام نکرده باشد، امکان توقیف مجدد همان خودرو یا سایر اموال زوج برای وصول باقی مانده مهریه وجود دارد. حتی اگر مهریه تقسیط شده باشد و زوج از پرداخت اقساط خودداری کند، زوجه می تواند مجدداً برای توقیف اموال (از جمله خودرو) اقدام کند. این امکان تا زمانی ادامه خواهد داشت که تمام مطالبات مهریه به طور کامل تسویه شده و پرونده مختومه گردد.
نتیجه گیری
توقیف فیزیکی خودرو برای مهریه، فرآیندی حقوقی و اجرایی است که به زوجه امکان می دهد تا حق مالی خود را از طریق توقیف و فروش یکی از اموال منقول زوج استیفاء نماید. این فرآیند، چه از مسیر اداره اجرای ثبت اسناد رسمی و چه از طریق دادگاه خانواده پیگیری شود، دارای مراحل و جزئیات حقوقی خاصی است که شناخت دقیق آن ها برای هر دو طرف دعوا حیاتی است. از جمله نکات کلیدی در این خصوص، عدم وجود قانون جدید توقیف خودرو برای مهریه به معنای مصوبه مستقل قانونی، بلکه تغییرات رویه ای در تفسیر و اجرای قوانین موجود است.
اهمیت آگاهی از مستثنیات دین، هزینه های مترتب بر توقیف، مدت زمان لازم برای تکمیل فرآیند و چگونگی مزایده خودروی توقیف شده، به متقاضیان کمک می کند تا با دیدی واقع بینانه و برنامه ریزی شده گام بردارند. همچنین، زوجین باید از عواقب قانونی فرار از دین و شرایط رفع توقیف آگاه باشند. در نهایت، پیچیدگی های حقوقی و حساسیت این نوع پرونده ها، ایجاب می کند که پیش از هرگونه اقدام، با وکلای متخصص در امور خانواده و مهریه مشورت صورت گیرد تا حقوق طرفین به بهترین شکل ممکن پیگیری شده و از تضییع آن ها جلوگیری شود.
برای پیگیری حقوق خود در زمینه مهریه و توقیف اموال، توصیه می شود با وکلای متخصص مشورت نمایید تا از راهنمایی های حقوقی دقیق و کاربردی بهره مند شوید و فرآیند قانونی را به طور صحیح و مؤثر پیش ببرید.